هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
216
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
يعنى ناظر بحرى انگليسى معروف است ، كه در نزديكى اين جزيره « 1 » با « ناپلئون اول » جنگ كرده ، سفاين « فرانسه » را تصرف كرد . به همين جهت ، اينجا به اسم او موسوم گرديد و آن جنگ در سنه 1797 مسيحى ، اتفاق افتاد . زبان اهل شهر « عربى خالص » است . قايقچ [ ى ] هاى اينجا ، از كثرت مراوده [ با ] « فرنگىها » ، زبان « فرانسه » را خوب مىدانند . طرز عمارات و ساختن كوچ [ ه ] ها ، همگى به طرز « فرنگى » است ، [ به ] خصوص سمت جنوبى شهر ، كه در نظافت هيچ نسبتى به ساير مواضع ندارد . خيابانى به خط مستقيم از وسط شهر كشيده ، كوچ [ ه ] هاى مختلف از اين راسته به يمين و يسار منشعب است . در وسط همين راسته ، كه موسوم [ به ] ميدان ميشه است ، به مسافت 3 كيلومتر ، ميدانى طرح انداختهاند كه مسمّى به ميدان محمّد على پاشا است . در مركز ميدان ، مجسمهء آن مرحوم را سواره در روى سنگ مرمرى در حالتى كه عمامهء امارت به سرو شمشير در كمر و رداء دربر دارد ، از مفرغ « 2 » ريختهاند . حقيقت ، كمال هنر را در آن مجسمه به خرج دادهاند . از قرارى كه مذكور داشتند « اسماعيل پاشا » ، خديو سابق « مصر » ، خيلى مخارج به اين مجسمه كرده است . همهء سطح كوچ [ ه ] ها و ميدان مزبور ، از سنگ به مصارف كلّى از « بلاد بعيده » حمل كرده ، ساختند و روز و شب با عرابهها ، كوچ [ ه ] ها را آبپاشى نموده و جاروب مىكشند . در ميدان محمّد على پاشا ، در بالاى دكانى نوشته بودند كه جميع متاع دنيا در اين « ماگازن » يافت مىشود . اگر كسى خريدار جنسى شود كه در اين دكان يافت نشود ، 100 تومان جريمه خواهيم داد ؛ و از اين قبيل مغازهها ، زياد در اين بلاد بود . جلو دكاكين از طرفين سكوهاى خوب و عريض دارد كه درختان سايهدار در آن كاشتهاند . در يك طرف اين ميدان ، « هوتل » ، مهمانخانهء بزرگى است . چراغهاى گاز و
--> خود نيز در اين نبرد قهرمانانه كشته شد . ( 1 ) . در محلى به نام ابو قير ( Abu Qir ) در كنار خليج ابو قير . ( 2 ) . در اصل : مفرق